بفرماييد علم براي همه هست...

برج فلکی: همونطور که می دونیم دایره بروج یک دایره عظیمه ست بنابراین محیط این دایره مثل همه دایره ها ۳۶۰ درجه ست. اگر این محیط ۳۶۰ درجه ای دایره بروج رو به ۱۲ قسمت تقسیم کنیم سهم هر قسمت ۳۰ درجه خواهد شد. به هر کدوم از این قسمتهای ۳۰ درجه ای یک برج گفته میشه اما چطور باید دایره بروج رو تقسیم کنیم و محل شروع اولین درجه از این ۳۶۰ درجه کجاست و باید در چه جهتی تقسیم دایره بروج رو انجام بدیم؟

محل شروع اولین درجه از ۳۶۰ درجه محیط دایره بروج، نقطه اعتدال بهاریه و تقسیم دایره بروج رو باید در جهت توالی بروج یعنی از غرب به شرق انجام بدیم.

بیایید این تقسیمات ۳۰ درجه ای رو یکی یکی روی تصویر انجام بدیم. چون نقطه اعتدال بهاری محل شروع این تقسیماته بنابراین باید اول از همین نقطه شروع کنیم پس مجبوریم دایره عرضی رسم کنیم که از نقطه اعتدال بهاری بگذره. قبلا گفتیم که دایره عرض، دایره عظیمه ایست که از دو قطب دایره بروج می گذره و دایره بروج رو در دو نقطه متقاطر (این دو نقطه چون متقاطر هستند جزء نظیر همدیگه محسوب میشن) قطع میکنه پس حالا که دایره عرض از نقطه اعتدال بهاری گذشته باید در نقطه دیگری که جزء نظیر نقطه اعتدال بهاری محسوب میشه هم دایره بروج رو قطع کنه. این نقطه دوم که جزء نظیر نقطه اعتدال بهاریه، همون نقطه اعتدال پاییزی هستش که از نقطه اعتدال بهاری دقیقا به اندازه ۱۸۰ درجه فاصله داره. بهتره روی تصویر توضیح بدیم.

همونطور که روی تصویر توضیح دادیم شماره ۱ نقطه اعتدال بهاری و ۲ انقلاب تابستانی و ۳ اعتدالپائیزی و ۴ هم نقطه انقلاب زمستانیه. توجه کنید که وقتی خورشید به اعتدال بهاری برسه اول بهاره و وقتی به انقلاب تابستانی برسه اول تابستانه و وقتی به اعتدال پائیزی برسه اول پائیزه و زمانی هم که خورشید به انقلاب زمستانی برسه اول زمستانه که ما اون رو با نام شب یلدا می شناسیم. بنابراین این چهار نقطه همواره ثابت هستند و هیچوقت تغییر نمی کنند یعنی نه به حرکت اولی و نه به حرکت ثانیه این چهار نقطه متحرک نیستند. بنابراین وقتی دایره بروج رو بر اساس این چهار نقطه به ۱۲ بخش ۳۰ درجه ای تقسیم کنیم این ۱۲ بخش که همون ۱۲ برج فلکی هستند هم ثابت خواهند بود و هرگز حرکت نخواهند کرد به عبارت ساده تر ۱۲ برج فلکی همیشه ثابت هستند و هیچ حرکتی ندارند.

حالا که موقعیت دایره بروج و چهار نقطه اصلی اعتدالین و انقلابین رو روی تصویر نشون دادیم باید بریم سراغ رسم دوایر عرض تا دایره بروج رو به ۱۲ قسمت تقسیم کنیم. چون هر دایره عرض از دو نقطه متقاطر از دایره بروج عبور میکنه پس برای تقسیم دایره بروج به ۱۲ قسمت باید ۶ تا دایره عرض رسم کنیم که هر کدومشون دایره بروج رو در دو نقطه قطع می کنند.

اولین دایره عرض که رسم می کنیم از دو نقطه اعتدالین می گذره و دایره عرض دوم هم از دو نقطه انقلابین عبور میکنه. با ترسیم این دو دایره عرض، دایره بروج به چهار قسمت ۹۰ درجه ای تقسیم میشه که هر کدوم از این چهار قسمت نمایانگر یک فصل از سال هستند. به تصاویر زیر نگاه کنید.

حالا که دایره بروج رو به چهار قوس ۹۰ درجه ای یا همون چهار فصل تقسیم کردیم باید هر فصل رو به سه قسمت مساوی ۳۰ درجه ای تقسیم کنیم که به هر کدوم از این قسمتها یک برج گفته میشه. مثلا قوس ۹۰ درجه ای از دایره بروج که بین نقطه اعتدال بهاری و نقطه انقلاب تابستانی قرار داره رو به سه قسمت مساوی ۳۰ درجه ای تقسیم می کنیم. برای اینکار باید دو دایره عرض رو از این قوس بگذرونیم که این دو دایره عرض علاوه بر اینکه این قوس رو به سه قسمت مساوی تقسیم می کنه، قوس دیگری از دایره بروج رو که بین نقاط اعتدال پائیزی و انقلاب زمستانی قرار داره رو هم به سه قسمت مساوی تقسیم میکنه.

حالا اگر قوس بین نقاط انقلاب تابستانی و اعتدال پائیزی رو هم بوسیله دو دایره عرض، به سه قسمت مساوی تقسیم کنیم، این دو دایره عرض، قوس بین نقاط انقلاب زمستانی و اعتدال بهاری رو هم به سه قسمت مساوی تقسیم می کنند و با این روش توسط ۶ دایره عرض که رسم کردیم کل دایره بروج رو به ۱۲ قوس مساوی ۳۰ درجه ای تقسیم کردیم که همون ۱۲ برج فلکی هستند. در شکلهای زیر می تونید کل این تقسیمات ۳۰ درجه ای رو ببینید و هر ۶ دایره عرض رو هم مشاهده می کنید.

باز هم تاکید می کنیم که بروج فلکی ثابت هستند و تغییر نمی کنند یعنی هیچگونه حرکتی ندارند و با صورتهای فلکی تفاوت دارند. اما صورت فلکی رو هم دوباره تعریف می کنیم تا یاد آوری بشه.

صورت فلکی: به مجموعه ای از کواکب نزدیک به هم گفته میشه که با خطوطی فرضی بهم وصل شده و شکل خاصی رو بوجود می آورند و به نام همون شکل هم نامیده میشن.

قبلا درباره صور فلکی و شکل اونها تقریبا بطور کامل توضیح دادیم و به محل شروع و پایان هر صورت فلکی و کواکب مهم اونها اشاره کردیم که از قسمت ۷ تا قسمت ۱۲ نجوم به زبان ساده رو به این مطلب اختصاص دادیم و می تونید به این دروس مراجعه کنید.

در دروس ۷ تا ۱۲ گفتیم که فعلا فرض کنید درجه اول از صورت فلکی حمل بر نقطه اعتدال بهاری منطبقه یعنی فرض کردیم که اولین درجه از صورت فلکی حمل روی نقطه اعتدال بهاری قرار داره که در زمان قدیم همینطور بوده و قدما صور فلکی رو به همین شکل رصد کردند ولی به دلیل حرکت ثانیه که در کواکب وجود داره، بعد از گذشت چند هزار سال، کواکب از جای خودشون حرکت کردند و در جهت توالی بروج جا به جا شدند و در نتیجه صورتهای فلکی هم جا به جا شدند و در حال حاضر مثل زمان قدیم نیستند.

برای اینکه بهتر بتونید این مسئله رو متوجه بشید اینطور فرض کنید که بروج فلکی خانه ها و جایگاههای ثابتی هستند که تغییر نمی کنند و همیشه ثابتند اما صورتهای فلکی مثل ساکنین و مستاجرینی هستند که در این خانه ها و جایگاهها ساکن شدند ولی ثابت نیستند و حرکت می کنند و بین این ۱۲ منزل جا به جا میشن و دور میزنن. از اونجاییکه سرعت متوسط حرکت ثانیه در کواکب ثابت، ۱ درجه فلکی در هر ۷۰ سال هستش پس بطور متوسط  ۲۵۲۰۰ سال طول میکشه تا هر صورت فلکی یک دور کامل در این بروج دور بزنه و دوباره سر جای اول خودش برگرده (مقدار گفته شده مقدار متوسط هستش ولی معمولا در محاسبات فلکی یک دور کامل حرکت ثانیه کواکب ثابته رو ۲۵۸۰۰ سال در نظر می گیرند). بنابراین بطور تقریبی در حدود ۲۱۰۰ (۲۱۵۰) سال طول میکشه تا صور فلکی از یک برج فلکی خارج و به برج فلکی بعدی وارد بشن.

برای توضیح بیشتر مطلب بهتره از تصاویر استفاده کنیم و روی تصویر توضیح بدیم. در تصویر زیر وضعیت صور فلکی و بروج فلکی رو در زمان قدما ملاحظه می کنید که در اون زمان درجه اول صورت فلکی حمل بر نقطه اعتدال بهاری منطبق بود.

اما در تصویر زیر وضعیت فعلی صور فلکی و بروج فلکی رو مشاهده می کنید. همونطور که می بینید درجه اول صورت فلکی حمل از نقطه اعتدال بهاری حرکت کرده و به سمت شرق جا به جا شده یعنی به حرکت ثانیه در جهت توالی بروج حرکت کرده. در حال حاضر درجه ۲۹ از صورت فلکی دلو بر نقطه اعتدال بهاری منبطق شده یعنی خورشید در لحظه تحویل سال که به نقطه اعتدال بهاری میرسه دقیقا در درجه ۲۹ از صورت فلکی دلو قرار گرفته بر خلاف زمان قدیم که تحویل سال در درجه اول صورت فلکی حمل صورت می گرفت.

دقت کنید صورت فلکی و برج فلکی رو با هم قاطی نکنید و حواسمون باشه که هنوز هم در لحظه تحویل سال خورشید در اولین درجه از برج فلکی حمل قرار داره اما دیگه در اولین درجه از صورت فلکیحمل نیست. یعنی وقتی خورشید به نقطه اعتدال بهاری برسه در درجه اول از برج فلکی حمل و درجه ۲۹ از صورت فلکی دلو واقع میشه.